40 dk
Gelveri Ekmeği
Ekmeklik buğday unu, su, tuz ve ekşi mayayla yoğrulup yuvarlak biçimlendirilen, tabanı ısıtılmış taş zeminli odun fırınında pişirilen Aksaray Güzelyurt ekmeği.
Gelveri ekmeği, Aksaray’a bağlı Kapadokya bölgesindeki Güzelyurt (eski adıyla Gelveri) ilçesinin geleneksel ekmeğidir. Ekmeklik buğday unu, su, tuz ve genellikle ekşi mayayla hazırlanır; ekşi mayaya hazır yaş ekmek mayası da eklenebilir. Şekli yuvarlak, içi yumuşaktır. Ekşi maya; su, un ve biraz tuzla yoğrulan hamurun 10 saat bekletilip yaklaşık 10 gün boyunca her gün karıştırılmasıyla elde edilir ya da bir önceki üretimden ayrılan hamur kullanılır. Bileşenler homojen biçimde yoğrularak ele yapışmayan bir hamur elde edilir; hamur 1–2 saat mayalandırılır, 320–330 g’lık bezelere ayrılır, unlu tezgâhta yuvarlanıp unlanmış bezler üzerinde dinlendirilir. Ekmekler tabanı ısıtılıp temizlenmiş taş zeminli odun fırınında ya da tandırda kızarıp kabuk bağlayana kadar pişirilir ve kurumaması için üzeri örtülerek yaklaşık 1 saat dinlendirildikten sonra tüketilir. Tarif, belgedeki 50 kg unluk ölçünün ellide biridir.
Malzemeler
10 kişilik bir sofra için
- 1 kg Ekmeklik buğday unu
- 600 ml Su (Ilık)
- 60 g Ekşi maya (Belgedeki 50 kg una 3 kg oranından; ekşi maya ve/veya yaş maya kullanılır)
- 10 g Yaş ekmek mayası (Ekşi mayayla birlikte ya da onun yerine; belgedeki 500 g / 50 kg oranından)
- 14 g Tuz (Son üründe tuz oranı kuru maddede %1,5’i geçmemeli)
- Un (Yeterince; Şekil verme ve dinlendirme bezleri için)
Nasıl yapılır?
- 01
Ekşi mayanız yoksa belgedeki yöntemle hazırlayın: su, un ve biraz tuzu yoğurup 10 saat bekletin, ardından yaklaşık 10 gün boyunca her gün karıştırın. Bir önceki hamurdan ayrılmış maya da kullanılabilir.
- 02
Unu, ekşi mayayı (ve/veya ılık suyla açılmış yaş mayayı), tuzu ve suyu homojen biçimde karıştırın; ele yapışmayan bir hamur elde edene kadar iyice yoğurun.
- 03
Hamurun üzerini örtüp 1–2 saat mayalandırın; süre kışın uzar, yazın kısalır.
- 04
Hamuru yaklaşık 320–330 g’lık bezelere bölün. Unlanmış tezgâhta her bezeye un kullanarak yuvarlak şekil verin ve üzerine un serpilmiş temiz bezlere alarak dinlendirin.
- 05
Taş zeminli fırının tabanını iyice ısıtıp temizleyin. Ekmekleri tabana yerleştirin ve kızarıp kabuk bağlayana kadar pişirin.
- 06
Fırından çıkan ekmeklerin kurumaması için üzerini örtüp yaklaşık 1 saat dinlendirin, ardından servis edin.
Yöre ve kaynaklar
Aksaray / Güzelyurt · Türkiye
Belgedeki 50 kg unluk üretim ölçüsü ellide bire ölçeklendi. Tescile göre ekmek taş zeminli odun fırınında ya da tandırda pişirilir; belge pişirme süresi ve sıcaklık vermez. Ekşi maya hazırlığı (yaklaşık 10 gün) süreye dahil edilmedi.
Fotoğraf: E4024 · E4024 / Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0. Boyutlandırıldı ve WebP biçimine dönüştürüldü; görsel aynı lisansla sunulur. · CC BY-SA 4.0


